|
Periodontoloji
dişleri çevreleyen yumuşak (periodontal ligament, dişeti) ve sert dokuların
(kemik, sement) yapısını, bu dokularda meydana gelen hastalıkları ve bu hastalıkların
tedavisini inceleyen dişhekimliği dalıdır.
Dişler,
içinde bulundukları alveoler çıkıntı olarak adlandırılan kemiğe direkt olarak
bağlanmazlar. Dişlerle kemik arasında, liflerden oluşan, periodontal ligament
olarak adlandırdığımız doku bulunur. Periodontol ligament, dişler üzerine gelen
kuvvetin çene kemiğine yumuşatılarak iletilmesini sağlar. Bu yapıların üzeri
dişeti ile kaplıdır. İşte dişin etrafındaki bu dokular periodontal dokular,
olarak adlandırılır ve periodontolojinin kapsamını oluşturur.
SAĞLIKLI DİŞETİ VE PERİODONTAL DOKULAR
Sağlıklı
dişetleri soluk pembe renktedir, mattır ve sıkı kıvamlıdır. Dişeti, boyun
bölgesinde dişi bir yaka gibi sarar, diş ile birleştiği yerde bıçak sırtı
şeklinde sonlanır. Sağlıklı dişetleri dişi boyun bölgesinde dişi bir yaka gibi
sarar. Diş ile dişeti arasında yaklaşık 1-1.5 mm lik bir aralık bulunur. Bu aralık dişeti oluğu olarak adlandırılır. Periodontal hastalıklar
işte bu dişeti oluğundan kaynağını alır. Sağlıklı dişetleri fırçalama sırasında
kanamaz.
DİŞETİ
HASTALIKLARI
Dişeti
hastalıkları, dişlerinizi saran periodontal dokularda meydana gelen, kronik,
bakteriyel enfeksiyonlardır. Çok ileri aşamalara gelmediği sürece ayrıya neden
olmazlar. Dişeti hastalıkları ciddi enfeksiyonlar olup, çok uzun yıllar boyunca
ağızda kaydadeğer bir belirti vermeksizin ilerleyebilir ve tedavi edilmedikleri
takdirde, çürük olmayan sağlıklı dişlerin bile destek doku kaybı sebebiyle,
sallanarak düşmesine neden olabilir. Dişeti hastalıkları bir veya birden fazla
dişi birlikte veya ayrı ayrı etkileyebilir.
Dişeti
hastalıkları, bakteri plağının dişetinizde enflamasyon oluşturması ile başlar.
Hastalığın biraz ilerlemesi ile gingivitis olarak adlandırılan aşamaya gelinir.
Bu aşamada dişetlerinde iltihap mevcuttur, ancak iltihap henüz dişi destekleyen
kemiğe geçmemiştir.
|
GİNGİVİSTE |
 |
|
|
|
|
g
|
Dişetlerinde fırçalarken kanama mevcuttur.
|
|
g |
Dişetleri kırmızı ve şiştir.
|
|
g |
Dişetlerinin konturları bozulmuştur ve yüzeyi
parlaktır. |
|
g |
Ağrı yoktur. |
|
g |
Eğer hastalık
bu aşamada tedavi edilmezse, bir sonraki aşama olan periodontitise dönüşür. Bu
aşamada, iltihap dişetinden sonra periodontal ligament ve diş destek kemiğine
geçmiştir. Diş ile dişeti arasındaki dişeti oluğu, iltihap nedeniyle
derinleşerek periodontal cebe dönüşür. Periodontal cep varlığı hastalığın
ilerlemesini kolaylaştırır. |
|
PERİODONTİTİSTE |
 |
|
g
|
Dişetlerinde fırçalarken veya
kendiliğinden kanama mevcuttur.
|
|
g |
Dişetleri kırmızı ve şiştir.
|
|
g |
Dişetlerinin konturları bozulmuştur ve yüzeyi
parlaktır. |
|
g |
Ağızda kötü koku ve tat mevcuttur.
|
|
g |
Hastalık ilerledikçe dişeti çekilmeleri meydana gelir.
Dişeti çekilmesi sonucu, dişlerin hassas olan kök yüzeyi açığa çıktığı
için, sıcak ve soğuğa karşı hassasiyet meydana gelebilir.
|
|
g |
Hastalık
tedavi edilmedikçe gelişimini devam ettirir. Dişler sallanmaya ve giderek
birbirinden uzaklaşmaya başlar, dişler arasındaki aralıklar giderek artar. EĞER
BU AŞAMADA HASTALIK TEDAVİ EDİLMEZSE DİŞLERİNİZİ KAYBEDEBİLİRSİNİZ! |
DİŞETİ
HASTALIKLARININ TEDAVİSİ
Dişeti
hastalıklarının erken döneminde - gingivitis safhasında, tedavi, dişler
üzerindeki diştaşı ve bakteri plağının temizlenmesini ve kök yüzeyinin
düzleştirilmesini kapsar. Diştaşları ve plak ortadan kaldırıldığında, dişeti
hastalığına sebep olan bakteriler de ortamdan uzaklaştırılmış olur. Bu tedavi,
genellikle iltihabın ortadan kalkması ve dişetinin dişe tekrar yapışması için
yeterli olmaktadır. Ayrıca, hastanın iltihaba neden olan bakteri plağının
kontrolü konusunda hekim tarafından bilgilendirilmesi gerekir.
Hastalık
periodontitis safhasına ulaşmışsa, tedavideki amaç, periodontal ceplerdeki
diştaşlarını temizlemek, periodontal cebin ortadan kalkmasını sağlamak,
dişetinin dişe yapışmasını sağlamak için düzgün bir kök yüzeyi oluşturmak ve
daha kolay temizlenebilir bir dişeti formu elde etmektir.
Periodontal
tedavi sonrasında hastaların düzenli olarak kontrol edilmesi, oluşan diştaşları
ve plağın ortadan kaldırılması gerekir. Ancak periodontal tedavide esas görev
hastaya düşmektedir. Tedavi sonucunda elde edilen sağlığın idamesi için,
kişinin ağız bakım işlemlerini etkin bir şekilde sürdürmesi gerekmektedir.
DİŞETİ
HASTALIKLARININ SEBEPLERİ
Dişeti hastalıklarının
oluşumunda ana etken bakteri plağıdır. Sağlıklı bir ağız için, bakteri plağının
ağız bakım işlemleri ile ortamdan uzaklaştırılması gerekir. Eğer plak dişlerden
uzaklaştırılmazsa, tükrükteki kalsiyum tuzları plak vasıtasıyla dişlere yapışarak
diştaşı oluşumuna yol açar. Dişler üzerinde bakteri plağı yoksa, kalsiyum
tuzları dişe yapışamaz.
Plağın
içindeki bakterilerin yan ürünleri dişi kemiğe bağlayan periodontal ligamenti
etkileyerek, bağların harabiyetine neden olur. Dişeti dişten uzaklaşır ve
periodontal cep oluşur. Periodontal cep nedeniyle, bakteriler daha derin
dokulara kolayca ilerler ve zamanla dişi çevreleyen kemikte de harabiyet
başlar.
Bakteri
plağının oluşumunda,
| |
g
|
Yetersiz ve yanlış fırçalama
|
| |
g |
Dişipi veya ağız gargarası gibi yardımcı hijyen
materyallerinin kullanılmaması
|
| |
g |
Düzenli olarak diştaşı kontrolünün yapılmaması büyük
rol oynar. |
Dişeti
hastalıklarına neden olan diğer etken faktörler şunlardır:
| |
g
|
Genetik Etkenler: Dişeti hastalıklarının belli
formlarında, genetik eğilimin etkili olduğu belirlenmiştir. Bu tip
durumlarda hastalık çok hızlı ilerler ve erken yaşta diş kayıplarına neden
olur. Bu nedenle, ailesinde erken yaşta diş kaybı hikayesi olan kişilerin
ergenlik döneminden itibaren periodontolog kontrolünde olmasında fayda
vardır. |
| |
g |
Sistemik Hastalıklar: Lösemi ve AIDS gibi vücudun
bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklarda ve şeker hastalığında dişeti
sağlığı olumsuz yönde etkilenir.
|
| |
g |
İlaç kullanımı: Bazı ilaçların dişetleri üzerinde olumsuz
etkileri olduğu tespit edilmiştir.
|
| |
g |
Hamilelik: Bu dönemde meydana gelen hormonal değişikliklerden
dişetleri etkilenmektedir.
|
| |
g |
Stres |
| |
g |
Dengesiz Beslenme |
| |
g |
Sigara Kullanımı |
DİŞETİ
HASTALIKLARINDAN KORUNMAK MÜMKÜN MÜDÜR?
 Dişeti
hastalıklarının önlenmesinde en önemli görev, kişinin kendisine düşmektedir.
Hastalığın ana etkeni bakteri plağı olduğuna göre, bakteri plağının oluşumunu
engellemek esastır. Bunun için, dişlerin ve dişetlerinin düzenli olarak
fırçalanması gerekir. Düzenli ağız bakımının yanısıra, düzenli dişhekimi
kontrolü de önem taşır. Fırçalama ile plak oluşumunu tamamen önlemek mümkün
olmayabilir. Bu durumda oluşan plak ve diştaşları, dişhekimi tarafından
temizlenir. Dişhekimi kontrolleri sayesinde, oluşabilecek sorunlar erken
safhada teşhis edilmiş olur.
PLAK
Plak, dişlere
ve ağız boşluğundaki sert dokulara sıkıca yapışan, yumuşak birikintilerden
oluşan, saydam bir tabakadır. Tırnağınız ile dişinizin üzerini kazıyarak plağı
farkedebilirsiniz.
Plağın 1
miligramında 500 milyon ile 2 milyar arasında bakteri bulunmaktadır.
Dil, dudaklar
ve tükrük, bakterileri yiyecek ve içeceklerle birlikte, dişlerin üzerinden alıp
mideye gönderir. Bu nedenle, bakteriler dişe tutunabilmek için, dekstran adında
yapışkan bir madde salgılar. Dekstran suya dirençlidir, bu nedenle ağız
çalkalandığında plak uzaklaşmaz. Dekstran, ayrıca yenen gıdaların küçük
parçacıklarını yakalayarak bakterilere yiyecek temin eder. Sonuç olarak plak,
bakteriler, salgıladıkları yapışkan dekstran ve yiyecek artıklarından oluşan
bir yapıdır. Plak içindeki bakteriler, küçük gıda artıklarını sindirerek
organik asitleri açığa çıkarırlar. Bu asitler dekstran nedeniyle dişle uzun
süre temasta kalır. Bu temas çürük oluşumuna davetiye çıkarır.
Plak
genellikle dişeti seviyesinde oluşur ve dişetinin iltihaplanmasına neden olur.
Plak oluşumu için gerekli olan 24 saat geçmeden, bakteriler diş ve dişetlerine
zarar verecek asitleri üretemez. Bu nedenle düzenli olarak plağın temizlenmesi
gerekir. Plak temizliği için, dişleri güzde en az iki kez florürlü bir diş
macunu ile fırçalamak ve günde bir kez dişipi kullanmak gerekir. Aksi takdirde,
plak zamanla diştaşına dönüşür. Diştaşı, plak tabakası gibi diş fırçası
yardımıyla diş üzerinden uzaklaştırılamaz, ancak bir dişhekimi tarafından
temizlenebilir.
  
DİŞTAŞI
(TARTAR)
Diştaşı-tartar,
tükrükteki kalsiyum tuzlarının, bakteri plağı vasıtasıyla dişe yapışması sonucu
oluşur. Diştaşının hastalık oluşumundaki ana etkisi, dişetinin iritasyonuna
neden olmasının yanısıra, sürekli bakterilerle çevrili olmasından kaynaklanır.
Diştaşı, plağın periodontal dokularla yakın temasta kalmasına ve plak
temizliğinin mümkün olmadığı alanların oluşmasına neden olur. Diştaşı, diş
yüzeylerinin yanısıra protezler üzerinde de oluşabilir.
Diştaşı
oluşum yerine göre sınıflandırılır:
Supragingival
diştaşı: Dişeti sınırının üzerinde oluşan diştaşıdır ve gözle
görülebilir. En fazla üst 1. büyük azı dişlerinin yanağa bakan yüzeylerinde ve
alt kesici dişlerin dile bakan yüzeylerinde oluşur. Çünkü bu bölgelerde tükrük
kanalları ağza açılmaktadır.
Subgingival
diştaşı: Dişeti sınırının altında oluşan diştaşıdır ve gözle görülemez.
Supragingival diştaşına göre daha koyu renktedir ve dişe daha sıkı yapışır.
Supragingival
ve subgingival diştaşı genellikle birlikte oluşur, ancak biri olmadan sadece
diğeri de oluşabilir.
|
